Kryzys w związku - kiedy przestajemy się naprawdę słyszeć? Świadomy dialog i terapia par

Kryzys w związku nie zawsze zaczyna się od wielkiej kłótni, zdrady czy rozmowy o rozstaniu. Często znacznie wcześniej pomiędzy partnerami stopniowo zanika autentyczny kontakt.

Można być razem, wychowywać dzieci, prowadzić dom, dzielić obowiązki i każdego dnia dużo ze sobą rozmawiać - a jednocześnie od dawna nie mówić o tym, co naprawdę ważne.

Komunikacja coraz częściej ogranicza się do organizowania codzienności:

• „Kto odbierze dzieci?”
• „Co trzeba kupić?”
• „O której wrócisz?”
• „Co robimy w weekend?”

Coraz mniej jest natomiast rozmów:

• Jak Ci teraz jest?
• Czego potrzebujesz?
• Za czym tęsknisz?
• Czego się boisz?
• Czego pragniesz w naszej relacji?
• Jak przeżywasz mnie i nas?

Dlatego wiele osób doświadcza samotności w związku dużo wcześniej, zanim pomyśli: „jesteśmy w kryzysie”.

Z czasem partnerzy mogą również przestać siebie pytać, a zacząć zakładać, że wiedzą:

• „Wiem, co ona myśli.”
• „On i tak mnie nie zrozumie.”
• „Wiem, jak zareaguje.”
• „Nie ma sensu o tym mówić.”

Wtedy coraz częściej pozostajemy w świecie własnych interpretacji, zamiast spotykać się z realnym człowiekiem, który jest obok nas.

I właśnie tutaj zaczyna się temat świadomego dialogu.

Świadomy dialog - nie tylko jak mówić, ale jak naprawdę się usłyszeć

Wiele par, które przeżywają trudności, mówi: „My nie potrafimy ze sobą rozmawiać.”

Często jednak nie chodzi o brak rozmowy. Partnerzy mogą rozmawiać bardzo dużo - tylko że w trudnych momentach przestają się naprawdę słyszeć.

Jedna osoba mówi, a druga już przygotowuje odpowiedź.

Jedna próbuje wyrazić potrzebę, druga słyszy zarzut.

Jedna chce wyjaśnić sytuację, druga zaczyna się bronić.

Napięcie rośnie i po kilku minutach rozmowa nie dotyczy już pierwotnej sprawy. Zaczyna dotyczyć tego, kto ma rację, kto kogo zranił i kto powinien się zmienić.

Świadomy dialog jest próbą zatrzymania tego automatyzmu.

Zanim odpowiem, zauważam:

• co teraz czuję,
• czego potrzebuję,
• co dzieje się w moim ciele,
• co właściwie usłyszałam/usłyszałem,
• czy słucham partnera, czy już się bronię,
• czy mówię o własnym doświadczeniu, czy przypisuję drugiej osobie intencje.

Dzięki temu zamiast: „Ty w ogóle się mną nie interesujesz.”

może stopniowo pojawić się: „Kiedy od kilku dni prawie nie mamy czasu na rozmowę, czuję się samotna/samotny. Brakuje mi Ciebie i naszego kontaktu.”

To nie jest wyłącznie zamiana jednego zdania na drugie.

W pierwszym komunikacie łatwo usłyszeć oskarżenie.

W drugim człowiek odsłania siebie.

I właśnie to może otworzyć możliwość spotkania.

Komunikacja w związku zaczyna się od kontaktu ze sobą

Trudno prowadzić świadomy dialog, jeśli nie wiemy, co właściwie się z nami dzieje.

Dlatego nauka komunikacji w związku nie sprowadza się do poznania kilku zasad poprawnej rozmowy. Potrzebna jest również samoświadomość.

• Czy pod moją złością znajduje się bezradność?
• Czy za krytyką kryje się tęsknota?
• Czy milczę, ponieważ nie mam nic do powiedzenia, czy dlatego, że boję się kolejnego konfliktu?
• Czy odsuwam się, ponieważ nie potrzebuję bliskości, czy dlatego, że bliskość uruchamia we mnie napięcie?
• Czy moja potrzeba natychmiastowej rozmowy jest tylko potrzebą rozwiązania problemu, czy również lękiem przed utratą kontaktu?

Czasem dopiero kiedy człowiek zaczyna rozpoznawać własne doświadczenie, może powiedzieć drugiej osobie coś bardziej prawdziwego niż automatyczny zarzut.

Kryzys w związku - kiedy rozmowa zamienia się w dobrze znany schemat

W kryzysie w związku problemem często nie jest brak miłości ani sam fakt występowania konfliktów. Trudnością może stać się sposób, w jaki partnerzy próbują radzić sobie z napięciem.

Jedna osoba chce natychmiast rozmawiać. Druga potrzebuje się wycofać.

Pierwsza doświadcza wycofania jako odrzucenia, więc zaczyna jeszcze mocniej szukać kontaktu. Druga doświadcza tego jako nacisku, więc oddala się jeszcze bardziej.

Im bardziej ja próbuję Cię odzyskać, tym bardziej Ty ode mnie odchodzisz; im bardziej odchodzisz, tym bardziej ja próbuję Cię zatrzymać.

Po pewnym czasie partnerzy widzą już przede wszystkim zachowanie:

„Ona ciągle naciska.” „On zawsze ucieka.”

Znacznie trudniej dostrzec to, co może znajdować się pod spodem: lęk, samotność, potrzebę bezpieczeństwa, tęsknotę, potrzebę autonomii czy pragnienie bliskości.

Terapia par - nauka komunikacji w samym środku trudnego doświadczenia

Właśnie dlatego psychoterapia par może być czymś więcej niż rozmową o problemach związku.

W prowadzonej przeze mnie terapii par Gestalt w Katowicach ważnym obszarem pracy jest uczenie się rozpoznawania tego, co dzieje się pomiędzy Wami podczas rzeczywistego kontaktu.

Nie chodzi wyłącznie o to, żeby po sesji wiedzieć, jak „powinno się rozmawiać”.

Jeśli podczas spotkania jedno z Was zaczyna się wycofywać, drugie podnosi głos, pojawia się obrona, napięcie albo milczenie - możemy zatrzymać się właśnie w tym miejscu.

• Co wydarzyło się sekundę wcześniej?
• Co usłyszałaś/usłyszałeś?
• Co poczuło Twoje ciało?
• Co chciałaś/chciałeś powiedzieć, zanim pojawił się atak albo wycofanie?
• Czego potrzebujesz teraz od partnera?
• I czy potrafisz powiedzieć to bezpośrednio do niego?

W ten sposób nauka komunikacji podczas terapii par nie jest abstrakcyjnym ćwiczeniem. Odbywa się w realnym spotkaniu.

Możemy przejść od: „Z Tobą nie da się rozmawiać.”

do: „Kiedy milczysz, zaczynam się bać, że tracę z Tobą kontakt. Wtedy naciskam jeszcze bardziej. Chciałabym/chciałbym wiedzieć, co się z Tobą dzieje.”

A druga osoba może zamiast wyjścia z kontaktu spróbować powiedzieć: „Kiedy czuję taką presję, zamykam się. Potrzebuję chwili, żeby zebrać myśli, ale nie chcę od Ciebie odchodzić.”

To nie oznacza, że od tej chwili każdy konflikt będzie przebiegał spokojnie.

Para może jednak stopniowo rozwijać zdolność do rozpoznawania swojego cyklu wcześniej i powracania do kontaktu.

Psychoterapia par Gestalt - od konfliktu do autentycznego kontaktu

W terapii Gestalt nie chodzi o ustalenie, kto ma rację.

Interesuje mnie przede wszystkim relacja, która powstaje pomiędzy dwiema osobami.

Podczas sesji zwracamy więc uwagę nie tylko na słowa.

Czasami ważna staje się zmiana tonu głosu. Odwrócenie wzroku. Napięcie ciała. Nagłe milczenie. Moment, w którym partner przestaje słuchać i zaczyna przygotowywać obronę. Albo chwila, w której ktoś chce powiedzieć coś bardzo ważnego, ale zamiast odsłonić swoją potrzebę, zaczyna atakować.

Właśnie w takich momentach możemy zatrzymać rozmowę i spróbować wrócić do autentycznego kontaktu.

To jeden z powodów, dla których terapia par może być pomocna osobom, które mówią: „Rozmawialiśmy o tym już sto razy i nic się nie zmienia.”

Czasami potrzebna jest bowiem nie kolejna rozmowa o problemie, ale możliwość doświadczenia innego sposobu bycia ze sobą podczas rozmowy.

Nie trzeba czekać, aż kryzys w związku stanie się bardzo głęboki

Psychoterapia par nie jest przeznaczona wyłącznie dla związków stojących przed decyzją o rozstaniu. Warto rozważyć ją również wtedy, kiedy:

• rozmowy coraz częściej kończą się konfliktem lub milczeniem,
• wracacie do tych samych sporów,
• jedno z Was szuka kontaktu, a drugie się wycofuje,
• trudno mówić o potrzebach, emocjach i granicach,
• pojawia się brak bliskości w związku,
• doświadczacie samotności w związku,
• pojawia się lęk przed bliskością lub trudność w zaufaniu,
• komunikacja ograniczyła się głównie do organizowania codzienności,
• coraz częściej żyjecie obok siebie,
• chcecie nauczyć się bardziej świadomie rozmawiać i być ze sobą.

Psychoterapia par w Katowicach może wtedy stworzyć regularną przestrzeń do przyglądania się Waszej konkretnej relacji, jej historii i powtarzającym się wzorcom.

A jeśli nie jesteśmy w kryzysie? „Spotkanie Serc” - warsztat dla par

Nie każda para potrzebuje terapii.

Czasem potrzebujemy czegoś zupełnie innego: zatrzymania codzienności i stworzenia przestrzeni, w której przez kilka godzin możemy ponownie skierować uwagę na osobę, z którą jesteśmy.

Z tej potrzeby powstało „Spotkanie Serc” - warsztat dla par poświęcony bliskości, świadomemu dialogowi i autentycznemu kontaktowi.

To przestrzeń przede wszystkim dla par, które chcą pielęgnować relację, rozwijać umiejętność świadomej komunikacji i doświadczać siebie poza codziennym rytmem obowiązków.

Nie będziemy szukać idealnego sposobu bycia parą. Będziemy sprawdzać:

• Czy potrafię naprawdę Cię zobaczyć?
• Czy potrafię Cię słuchać bez przygotowywania odpowiedzi?
• Czy potrafię powiedzieć, czego pragnę i potrzebuję?
• Czy potrafię pozostać blisko i jednocześnie pozostać sobą?

Spotkanie Serc - świadomy dialog, oddech, spojrzenie i czuły dotyk

Podczas warsztatu Spotkanie Serc będziemy pracować nie tylko poprzez rozmowę. Delikatnie skorzystamy również z wybranych inspiracji łagodną praktyką tantryczną, rozumianą tutaj jako uważne, świadome bycie z drugim człowiekiem.

Nie chodzi o przekraczanie intymności ani wykonywanie czegokolwiek wbrew sobie. Praktyki będą oparte na uważności, dobrowolności i wzajemnym szacunku dla granic.

Jednym z doświadczeń może być pozostawanie przez chwilę w świadomym kontakcie wzrokowym. Na co dzień patrzymy na siebie wielokrotnie, ale znacznie rzadziej naprawdę zatrzymujemy spojrzenie.

Co się ze mną dzieje, kiedy patrzę na Ciebie i przez chwilę niczego nie muszę mówić?

Czy pojawia się ciepło? Skrępowanie? Bliskość? Potrzeba odwrócenia wzroku?

Nie oceniamy tej reakcji. Zauważamy ją.

Innym doświadczeniem będzie uważny wspólny oddech - pozostawanie obok siebie i kierowanie uwagi na własny oddech oraz obecność partnera.

Nie chodzi o perfekcyjną synchronizację. Chodzi o zwolnienie i stworzenie przestrzeni, w której przez chwilę nie trzeba niczego rozwiązywać.

Komunikacja z poziomu serca - świadomy dialog w praktyce

Kolejnym elementem będzie komunikacja z poziomu serca. Rozumiem ją bardzo konkretnie: jako próbę mówienia z poziomu własnego doświadczenia zamiast oskarżania, interpretowania i definiowania partnera.

Zamiast: „Ty nigdy…” spróbować powiedzieć:

• „Ja czuję…”
• „Ja potrzebuję…”
• „Tęsknię za…”
• „Boję się…”
• „Chciałabym/chciałbym…”

A osoba słuchająca nie musi natychmiast odpowiadać, tłumaczyć się ani rozwiązywać problemu. Jej zadaniem może być przez chwilę po prostu być i słuchać.

Dla wielu par właśnie to okazuje się zaskakująco trudne - i jednocześnie bardzo ważne.

Czuły dotyk i bliskość

Elementem Spotkania Serc może być również świadomy, czuły dotyk pomiędzy partnerami - zawsze w granicach, na które obie osoby wyrażają zgodę.

Świadomy dotyk może oznaczać położenie dłoni na dłoni partnera, delikatne objęcie, świadome przyjęcie dotyku czy zauważenie, jak ciało reaguje na bliskość.

To również może być formą dialogu.

• Czy potrafię zauważyć, kiedy chcę się zbliżyć?
• Czy potrafię poczuć, kiedy potrzebuję więcej przestrzeni?
• Czy umiem o tym powiedzieć?
• Czy potrafię zapytać, zamiast zakładać?

W tym sensie bliskość i granice nie są przeciwieństwami.

Bez możliwości powiedzenia „nie”, „wolniej”, „teraz tego potrzebuję” albo „teraz tego nie chcę” trudno mówić o naprawdę świadomym „tak”.

Warsztat dla par czy terapia par?

To rozróżnienie jest bardzo ważne.

Spotkanie Serc - warsztat dla par jest przestrzenią rozwijania kontaktu, obecności, świadomego dialogu i bliskości. Może być wartościowy dla par, które chcą świadomie pielęgnować swoją relację i poznawać siebie nawzajem na nowo.

Nie zastępuje jednak psychoterapii.

Jeżeli znajdujecie się w nasilonym kryzysie w związku, od dłuższego czasu doświadczacie bolesnych, powtarzających się konfliktów, głębokiego oddalenia albo trudno Wam bezpiecznie pozostać w rozmowie - bardziej adekwatną przestrzenią może być psychoterapia par.

Terapia daje możliwość regularnej, indywidualnej pracy z dynamiką konkretnego związku. Warsztat daje możliwość zatrzymania się i doświadczenia kontaktu w inny sposób niż w codzienności.

Obie drogi łączy natomiast ważne pytanie: Czy potrafimy jeszcze naprawdę się spotkać?

Terapia par Katowice - kiedy chcecie nauczyć się rozmawiać inaczej

Jeżeli macie poczucie, że przestaliście się słyszeć, komunikacja prowadzi do kolejnych konfliktów, pojawiła się samotność, oddalenie lub brak bliskości, zapraszam na psychoterapię par Gestalt w Katowicach.

Nie musicie najpierw nauczyć się ze sobą rozmawiać, żeby przyjść na terapię. Możemy uczyć się tego właśnie podczas spotkań.

Nie poprzez zapamiętywanie idealnych komunikatów, ale poprzez coraz lepsze rozpoznawanie siebie, partnera i tego, co dzieje się pomiędzy Wami.

Jeśli natomiast chcecie świadomie pielęgnować bliskość i stworzyć sobie przestrzeń na spojrzenie, oddech, dialog, czuły dotyk i bycie razem poza codziennością:

Bo czasem bliskość zaczyna się od bardzo prostego doświadczenia: jestem tutaj, widzę Cię, słucham Cię i przez chwilę naprawdę jestem z Tobą.