Relacja z ojcem a dorosłe relacje - granice, zaufanie do siebie i wzorce relacyjne

Czy zdarza Ci się długo zastanawiać przed podjęciem decyzji, a później i tak szukać potwierdzenia u innych, że wybrałeś właściwie?

Może trudno Ci powiedzieć „nie”, kiedy ktoś czegoś od Ciebie oczekuje. Być może w relacjach łatwo rezygnujesz z własnego zdania albo przeciwnie - bardzo potrzebujesz zachować kontrolę i trudno Ci pokazać niepewność.

Czasem dobrze funkcjonujesz, dopóki sytuacja jest przewidywalna. Ale kiedy pojawia się konflikt, ocena, krytyka albo konieczność postawienia granicy, zaczynasz wątpić w siebie.

Może też towarzyszyć Ci poczucie, że ciągle trzeba coś udowadniać - być silnym, odpowiedzialnym, skutecznym albo spełniać oczekiwania, żeby zasługiwać na uznanie.

Takie doświadczenia mogą mieć bardzo różne źródła. Jednym z obszarów, którym warto się czasem przyjrzeć, jest relacja z ojcem lub inną ważną figurą ojcowską.

Nie oznacza to, że relacja z ojcem determinuje nasze dorosłe życie.

Wczesne doświadczenia relacyjne mogą jednak współtworzyć sposób, w jaki uczymy się ufać sobie, podejmować decyzje, stawiać granice, korzystać ze swojej sprawczości i pozostawać przy własnym zdaniu w kontakcie z drugim człowiekiem.

Warto się temu przyglądać nie po to, żeby szukać winy w przeszłości.

Po to, żeby lepiej rozumieć siebie dzisiaj i mieć więcej wyboru w tym, jak budujemy relacje, stawiamy granice i opieramy się na sobie.

Jak relacja z ojcem może wpływać na nasze dorosłe relacje?

Ojciec nie dla każdego oznacza biologicznego rodzica. Ważną figurą ojcowską może być również inny opiekun lub osoba, która pełniła w dzieciństwie istotną rolę.

Doświadczenia związane z jej obecnością, nieobecnością, dostępnością emocjonalną, wymaganiami, akceptacją czy sposobem reagowania na nasze potrzeby mogą pozostawać częścią naszej historii relacyjnej.

Dziecko nie zastanawia się:

• Czy mój ojciec potrafi odpowiadać na moje potrzeby?
• Czy jego wymagania są adekwatne?
• Czy jego sposób reagowania wynika z jego własnej historii?

Dziecko przede wszystkim doświadcza.

• Czy mogę próbować i popełniać błędy?
• Czy moje zdanie ma znaczenie?
• Czy mogę się sprzeciwić i nadal pozostać w relacji?
• Czy ktoś wierzy w moje możliwości?
• Czy mogę być sobą, czy muszę zasłużyć na akceptację?
• Czy mam prawo powiedzieć „nie”?
• Czy mogę zaufać własnemu doświadczeniu?

Jeżeli w relacji przez dłuższy czas trudno było znaleźć przestrzeń na własne zdanie, autonomię, emocje lub potrzebę wsparcia, dziecko może rozwijać sposoby funkcjonowania, które pomagają mu odnaleźć się w tamtej rzeczywistości.

Z czasem mogą one stać się częścią dorosłego wzorca relacyjnego.

Jeżeli chcesz przeczytać więcej o trudnościach z bliskością, granicami, zaufaniem i powtarzającymi się schematami w relacjach, zobacz: Relacje - obszary pomocy.

Granice - dlaczego czasami tak trudno powiedzieć „nie”?

Stawianie granic nie oznacza odrzucania innych ludzi.

Granica pozwala jednocześnie pozostawać w kontakcie z drugim człowiekiem i nie tracić kontaktu ze sobą.

W dorosłych relacjach możemy jednak zauważać, że powiedzenie prostego „nie” uruchamia nieproporcjonalnie duże napięcie.

• Zaczynamy się tłumaczyć.
• Czujemy winę.
• Obawiamy się rozczarowania drugiej osoby.
• Wycofujemy swoje zdanie, kiedy spotyka się z dezaprobatą.
• Albo zauważamy granicę dopiero wtedy, kiedy została już wielokrotnie przekroczona i pojawia się złość.

Wtedy warto czasem zapytać:

• Co dzieje się ze mną, kiedy moje „nie” spotyka się z niezadowoleniem drugiej osoby?
• Czy potrafię pozostać przy swoim stanowisku?
• Czy zaczynam wątpić w siebie?
• Czy natychmiast próbuję naprawić emocje drugiej osoby?
• Czy granica oznacza dla mnie ryzyko utraty kontaktu?

W pracy nad granicami nie chodzi wyłącznie o nauczenie się zestawu „asertywnych komunikatów”. Ważniejsze może być rozpoznanie tego, co sprawia, że tak trudno jest pozostać przy sobie w relacji z drugim człowiekiem.

Jeżeli zauważasz, że trudność w stawianiu granic i pozostawaniu przy własnych potrzebach powtarza się w różnych relacjach, psychoterapia może być przestrzenią do głębszego przyjrzenia się temu wzorcowi.

Zaufanie do siebie - dlaczego potrzebuję potwierdzenia swojej wartości?

Niepewność sama w sobie jest naturalną częścią życia.

Trudność może pojawić się wtedy, kiedy własna ocena sytuacji prawie zawsze wydaje się mniej wiarygodna niż opinia innych.

Możemy wtedy często pytać:

• „Co Ty byś zrobił?”
• „Myślisz, że dobrze zdecydowałem?”
• „Czy to ma sens?”
• „Czy przesadzam?”
• „Czy mam prawo tak czuć?”

Samo korzystanie z perspektywy innych nie jest problemem.

Czasami jednak zauważamy, że bez zewnętrznego potwierdzenia trudno nam zaufać sobie.

Możemy również silnie reagować na krytykę, porównywać się z innymi albo uzależniać poczucie własnej wartości od osiągnięć, efektywności i aprobaty.

Wtedy pytanie może brzmieć nie tylko:

„Dlaczego jestem taki niepewny?” ale również: „Jak nauczyłem się oceniać siebie i na czym dzisiaj opieram swoje poczucie wartości?”

Sprawczość - czy mogę opierać się na własnych decyzjach?

Sprawczość nie oznacza pełnej kontroli nad życiem.

Nie oznacza również, że zawsze wiemy, co zrobić.

Bardziej chodzi o doświadczenie: mogę zauważyć, czego chcę, podjąć decyzję i wziąć odpowiedzialność za własny wybór.

U części osób decyzje uruchamiają jednak ogromne napięcie.

Może pojawić się odkładanie, wielokrotne analizowanie, pytanie innych o zdanie, obawa przed pomyłką albo potrzeba znalezienia „idealnej” decyzji.

Czasami odwrotnie - możemy próbować kontrolować każdy szczegół, ponieważ niepewność staje się trudna do zniesienia.

W psychoterapii interesujące staje się wtedy pytanie:

• Co dzieje się ze mną, kiedy nie wiem?
• Co oznacza dla mnie możliwość popełnienia błędu?
• Czy mogę podjąć decyzję bez gwarancji, że będzie idealna?
• Jak reaguję, kiedy ktoś nie zgadza się z moim wyborem?
• Czy potrafię nadal pozostać przy sobie?

Relacja z ojcem nie oznacza tylko relacji z obecnym ojcem

Czasem szczególnie ważna okazuje się właśnie nieobecność.

• Ojciec mógł być fizycznie nieobecny.
• Mógł być obecny, ale niedostępny emocjonalnie.
• Mógł mieć bardzo wysokie wymagania.
• Mógł być krytyczny.
• Mógł również być wspierający, ale pewne doświadczenia w tej relacji nadal mogły mieć dla nas znaczenie.

Nie chodzi o stworzenie prostego równania: „Ojciec zrobił X, więc ja dzisiaj robię Y”.

Ludzkie doświadczenie jest znacznie bardziej złożone.

„Co ja przeżywałem w tej relacji i czego nauczyłem się wtedy o sobie, innych ludziach i własnym miejscu w świecie?”

Kiedy przeszłość pojawia się w aktualnej relacji?

Czasem nie myślimy o ojcu przez wiele miesięcy czy lat, a mimo to pewne doświadczenia ujawniają się w teraźniejszym kontakcie.

• Partner nie zgadza się z nami - a w nas natychmiast pojawia się wątpliwość.
• Ktoś krytykuje - i ciało reaguje napięciem.
• Przełożony oczekuje więcej - i trudno powiedzieć, że zakres obowiązków jest zbyt duży.
• Partner przekracza granicę - ale zamiast ją nazwać, wycofujemy się albo dostosowujemy.
• Ktoś jest rozczarowany naszym wyborem - i natychmiast zaczynamy się zastanawiać, czy nie powinniśmy go zmienić.

W takich momentach aktualna sytuacja jest realna, ale może jednocześnie uruchamiać coś, co znamy już z wcześniejszych doświadczeń.

Pamięć ciała - kiedy reakcja pojawia się szybciej niż myśl

W pracy terapeutycznej interesuje mnie nie tylko to, co człowiek myśli o swoich doświadczeniach, ale również to, co dzieje się w jego ciele.

Kiedy używam określenia „pamięć ciała”, nie chodzi mi o dosłowne przechowywanie wspomnień w tkankach.

Chodzi raczej o automatyczne reakcje emocjonalne i fizjologiczne, które mogą być związane z wcześniejszym doświadczeniem.

Możemy na przykład zauważyć:

• napięcie, kiedy chcemy się komuś przeciwstawić,
• ściśnięte gardło, kiedy chcemy powiedzieć „nie”,
• zatrzymanie oddechu w kontakcie z osobą, która nas ocenia,
• potrzebę szybkiego wycofania się podczas konfliktu,
• silną mobilizację do „udowodnienia swojej wartości”,
• trudność w odczuwaniu własnych potrzeb, kiedy ktoś czegoś od nas oczekuje.

Ciało czasem reaguje szybciej, niż zdążymy powiedzieć sobie: „Przecież teraz jestem dorosły i mogę wybrać”.

Dlatego w pracy nad wzorcami relacyjnymi sama wiedza bywa ważna, ale nie zawsze wystarcza.

U części osób automatyczne reakcje ciała, emocji i zachowania mogą wiązać się również z bardziej obciążającymi doświadczeniami rozwojowymi i relacyjnymi. Więcej o tym obszarze pracy: Trauma rozwojowa i relacyjna - psychoterapia.

Dlaczego te same trudności mogą wracać w różnych relacjach?

Czasami zmieniają się partnerzy, przyjaciele, przełożeni czy sytuacje, ale coś pozostaje podobne.

• Znów trudno powiedzieć „nie”.
• Znów opinia drugiej osoby wydaje się ważniejsza niż własne odczucie.
• Znów pojawia się potrzeba zasłużenia na uznanie.
• Znów wycofujemy się, kiedy pojawia się konflikt.
• Albo wybieramy relacje, w których bardzo trudno jest pozostać przy własnych potrzebach.

Wtedy warto czasem przestać pytać wyłącznie: „Dlaczego znowu spotkałem taką osobę?” i zadać również pytanie: „Co dzieje się ze mną w takich relacjach i jaki sposób kontaktu powtarzam?”

To nie oznacza brania odpowiedzialności za zachowanie drugiego człowieka.

Chodzi o odzyskiwanie wpływu na tę część relacji, która rzeczywiście należy do nas.

Jeżeli rozpoznajesz u siebie powtarzające się trudności związane z granicami, bliskością, zaufaniem czy pozostawaniem przy własnych potrzebach, zobacz również: Relacje - obszary pomocy.

Kiedy warto rozważyć psychoterapię indywidualną?

Jeśli zauważasz, że podobne trudności powtarzają się w różnych obszarach życia - relacjach partnerskich, rodzinnych czy zawodowych - psychoterapia indywidualna może być przestrzenią do głębszego przyjrzenia się własnemu doświadczeniu.

Możesz zauważać, że:

• trudno Ci stawiać granice,
• często rezygnujesz z własnego zdania,
• potrzebujesz potwierdzenia swojej wartości,
• silnie reagujesz na krytykę,
• trudno Ci podejmować decyzje,
• bierzesz na siebie zbyt dużo odpowiedzialności,
• trudno Ci korzystać z własnej sprawczości,
• w relacjach często czujesz się mniej ważny albo niewystarczający.

W terapii nie chodzi o odnalezienie jednej przyczyny wszystkich trudności.

Możemy natomiast przyglądać się temu, jak Twoja historia pozostaje obecna w teraźniejszym doświadczeniu - w emocjach, ciele, myślach, relacjach i sposobie reagowania.

Psychoterapia indywidualna może być przestrzenią do stopniowego rozpoznawania własnych wzorców oraz budowania większej możliwości wyboru.

Sesje prowadzę stacjonarnie w Katowicach oraz online.

A jeśli trudność wydarza się przede wszystkim w związku?

Czasami własny wzorzec relacyjny staje się szczególnie widoczny właśnie w relacji partnerskiej.

• Jedna osoba ma trudność w stawianiu granic. Druga zaczyna podejmować coraz więcej decyzji.
• Jedna wycofuje się w konflikcie. Druga coraz mocniej naciska.
• Jedna potrzebuje potwierdzenia swojej wartości. Druga zaczyna czuć się odpowiedzialna za emocje partnera.

Wtedy problemem nie zawsze jest tylko historia jednej osoby.

Warto zobaczyć, jaki wzorzec powstaje pomiędzy partnerami.

Jeżeli te same konflikty wracają, coraz trudniej jest się usłyszeć, pojawia się dystans, kontrola, wycofanie albo trudność w stawianiu granic i komunikowaniu potrzeb, można rozważyć psychoterapię par.

W terapii par interesuje mnie nie tylko to, o co partnerzy się spierają, lecz także to, co dzieje się pomiędzy nimi, kiedy pojawia się różnica, napięcie czy niepewność.

Psychoterapia par w Katowicach - zobacz, jak pracuję z parami.

Psychoterapia Gestalt - historia ma znaczenie, ale pracujemy z tym, co dzieje się dzisiaj

Jako psychoterapeutka Gestalt interesuję się historią człowieka, ale nie po to, aby zatrzymywać go w przeszłości.

Ważne jest dla mnie pytanie: jak ta historia żyje we mnie dzisiaj?

• W relacji.
• W ciele.
• W emocjach.
• W sposobie podejmowania decyzji.
• W tym, co robię, kiedy ktoś przekracza moją granicę.
• W tym, co dzieje się ze mną, kiedy druga osoba mnie ocenia.
• W tym, czy potrafię pozostać przy własnym zdaniu, nawet kiedy ktoś myśli inaczej.

W psychoterapii możemy wspólnie zauważać:

• Co dzieje się ze mną, kiedy chcę powiedzieć „nie”?
• Co dzieje się w moim ciele, kiedy ktoś się ze mną nie zgadza?
• Jak reaguję na krytykę?
• Czy potrafię zaufać własnemu doświadczeniu?
• Czy potrzebuję aprobaty, żeby poczuć, że moja decyzja jest właściwa?
• Co robię, kiedy pojawia się konflikt?
• Czy potrafię jednocześnie pozostać w kontakcie z drugim człowiekiem i nie rezygnować z siebie?

Sama świadomość nie oznacza natychmiastowej zmiany. Może jednak tworzyć przestrzeń pomiędzy automatyczną reakcją a wyborem.

Psychoterapia Gestalt - poznaj mój sposób pracy.

Czym jest większa wolność w tworzeniu relacji?

Większa wolność nie oznacza, że przestajemy doświadczać lęku, niepewności czy potrzeby akceptacji.

Bardziej chodzi o moment, w którym automatyczna reakcja przestaje być jedyną możliwością.

• Mogę usłyszeć krytykę - i nie muszę automatycznie uznać, że druga osoba ma rację.
• Mogę poczuć niepewność - i nadal podjąć decyzję.
• Mogę powiedzieć „nie” - i pozostać w kontakcie.
• Mogę rozczarować drugą osobę - i nie muszę natychmiast rezygnować z siebie.
• Mogę potrzebować wsparcia - i nadal czuć własną sprawczość.
• Mogę zauważyć dawny wzorzec - i mieć więcej wyboru w tym, co zrobię dzisiaj.

Historia pozostaje częścią mnie.

Nie musi jednak automatycznie wybierać za mnie.

A jeśli chcę tego nie tylko zrozumieć, ale również doświadczyć?

Warsztat „Relacja z Ojcem - wzorce relacyjne, granice i zaufanie do siebie”

Czasami intelektualnie bardzo dobrze rozumiemy swoje schematy.

Wiemy, że trudno nam stawiać granice.

Wiemy, że potrzebujemy aprobaty.

Wiemy, że często wątpimy w swoje decyzje.

A jednak w konkretnej sytuacji ciało i emocje reagują tak samo jak wcześniej.

Dlatego stworzyłam warsztat „Relacja z Ojcem - wzorce relacyjne, granice i zaufanie do siebie”, będący częścią cyklu „Podróż przez najważniejsze obszary życia”.

To przestrzeń dla osób, które chcą przyjrzeć się temu, jak doświadczenie relacji z ojcem lub inną ważną figurą ojcowską może pozostawać związane z tym, jak dzisiaj:

• stawiają granice,
• ufają własnym decyzjom,
• budują poczucie własnej wartości,
• korzystają ze swojej sprawczości,
• pozostają przy własnym zdaniu,
• wchodzą w relacje i funkcjonują w nich.

Nie po to, żeby oskarżać ojca.

Nie po to, żeby wracać do przeszłości i w niej pozostać.

Po to, żeby lepiej zrozumieć siebie i mieć więcej wyboru w tym, jak dzisiaj budujesz relacje, stawiasz granice i ufasz sobie.

Podczas warsztatu wykorzystujemy:

• elementy psychoterapii Gestalt,
• pracę z ciałem i praktyki somatyczne,
• świadomy ruch i taniec,
• ćwiczenia oddechowe,
• medytację i uważność,
• doświadczenie grupowe,
• ćwiczenia indywidualne, w parach i w grupie,
• pracę z archetypem Ojca.

Będziemy przyglądać się temu, jak doświadczenie relacji z ojcem może ujawniać się w aktualnych wzorcach relacyjnych, sposobie stawiania granic, zaufaniu do siebie i korzystaniu z własnej sprawczości.

Ruch i praca z ciałem pozwalają zauważać siebie również poza słowami - własną przestrzeń, napięcie, impulsy, reakcję na granicę i sposób pozostawania w kontakcie.

Warsztat ma charakter doświadczeniowo-rozwojowy i nie zastępuje indywidualnej psychoterapii ani specjalistycznego leczenia traumy.

Która forma pracy będzie dla mnie odpowiednia?

Jeżeli po przeczytaniu tego tekstu rozpoznajesz coś ze swojego doświadczenia, nie musisz od razu wiedzieć, od czego zacząć.

Jeśli podobny wzorzec powtarza się przede wszystkim w Tobie

Jeżeli zauważasz go w różnych relacjach, decyzjach, trudnościach z granicami czy zaufaniu do siebie, możesz przyjrzeć się mu głębiej podczas psychoterapii indywidualnej Gestalt.

Jeśli trudność wydarza się przede wszystkim pomiędzy Tobą a partnerem lub partnerką

Jeżeli wracają te same konflikty, trudno Wam się usłyszeć, mówić o potrzebach i granicach albo pozostać w kontakcie mimo różnicy, możecie rozważyć psychoterapię par.

Psychoterapia par w Katowicach

Jeśli chcesz przyjrzeć się relacji z ojcem poprzez doświadczenie

Jeżeli chcesz pracować poprzez ciało, ruch, uważność i kontakt z innymi, możesz dołączyć do warsztatu „Relacja z Ojcem - wzorce relacyjne, granice i zaufanie do siebie”, 23 stycznia 2027 · Katowice.

Nie chodzi o szukanie winy w przeszłości. Chodzi o zobaczenie tego, co dzieje się w Tobie dzisiaj - i stopniowe odzyskiwanie większej możliwości wyboru, zaufania do siebie i wolności w tworzeniu relacji.