Czy budzisz się rano z poczuciem, że Twoje baterie są wyczerpane, zanim jeszcze wstaniesz z łóżka?
Może towarzyszy Ci ciągły natłok myśli, płytki oddech, ściśnięty żołądek albo ucisk w klatce piersiowej. Nawet wtedy, gdy w teorii masz czas na odpoczynek, Twoje ciało nie potrafi przełączyć się w stan spokoju. Zamiast tego trwa w cichej, wycieńczającej mobilizacji - jakby za rogiem stale czaiło się zagrożenie.
Zdarza się, że napięcie ujawnia się w relacjach ze współpracownikami czy bliskimi. Wybuchasz z byle powodu albo przeciwnie - odcinasz się, milkniesz i nie masz siły na żaden kontakt.
A może od dawna odwiedzasz kolejnych lekarzy, próbując znaleźć przyczynę nawracających migren, problemów z trawieniem czy bezsenności, a wszystkie wyniki badań konsekwentnie wskazują, że jesteś zdrowa/y?
Tego rodzaju doświadczenia są niezwykle częste.
Przewlekłe napięcie, stres i psychosomatyczne objawy z ciała to nie efekt „zbyt dużej wrażliwości” czy braku silnej woli. To wyraz tego, że Twój układ nerwowy od dłuższego czasu funkcjonuje na rezerwie i nie dostał jasnego sygnału, że bezpiecznie jest się zatrzymać.
W psychoterapii Gestalt nie traktujemy napięcia ani lęku jak wrogów do zwalczenia. Przyglądamy się im jako ważnym informacjom od organizmu.
Warto zatrzymać się przy tym doświadczeniu nie po to, by się biczować za „nieogarnianie”, lecz po to, by zrozumieć, przed czym chroni Cię własne ciało i jak powrócić do realnego kontaktu ze sobą.
Czym jest przewlekłe napięcie i przeciążenie?
Lęk to naturalna emocja przygotowania. Kiedy pojawia się wyzwanie lub zagrożenie, ciało błyskawicznie mobilizuje siły: przyspiesza tętno, spłyca oddech, wprawia mięśnie w stan gotowości.
Problem pojawia się wtedy, gdy sytuacja stresowa mija, a biologiczna dźwignia mobilizacji zostaje zablokowana. Układ nerwowy nie odbiera informacji, że zagrożenie minęło.
Przewlekły stres staje się stanem stałym. Funkcjonowanie w nieustannym wzbudzeniu doprowadza w końcu do przeciążenia, wypalenia i uczucia życiowego utknięcia.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak rozumiemy lęk i mobilizację w pracy terapeutycznej, przeczytaj: Lęk, stres i przeciążenie - obszary pomocy.
Pamięć ciała - kiedy organizm przejmuje głos
Kiedy przez lata uczymy się odcinać trudne emocje - by przetrwać trudny czas, sprostać wyśrubowanym oczekiwaniom czy uniknąć konfliktu - psychika może unikać słów, ale ciało nigdy nie zapomina.
Niewyrażony smutek, zablokowana złość czy nierozpoznany lęk zostają zatrzymane w tkankach. Przejawiają się poprzez:
- zaciśnięte szczęki i spięte barki,
- chroniczne bóle kręgosłupa i głowy,
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe,
- spłycony, usztywniony oddech,
- płytki sen i niemożność wyhamowania wieczorem.
Ciało wyraża to, co nie mogło zostać wypowiedziane i objęte świadomością. Zamiast walczyć z objawem psychosomatycznym, uczenie się czytania jego sygnałów staje się pierwszym krokiem do regulacji.
Szczegółowe informacje o psychosomatycznym wymiarze objawów znajdziesz na podstronie: Ciało i psychosomatyka - obszary pomocy.
Nauczenie się słuchania sygnałów z ciała wymaga jednak odbudowania z nim bezpiecznej relacji. Kiedy głowa nie radzi sobie z wyłączeniem stałej czujności, kluczowa staje się bezpośrednia praca somatyczna. Jeśli czujesz, że Twój organizm stale tkwi w gotowości, dowiedz się więcej i skorzystaj z dedykowanych sesji: Sesje regulacji układu nerwowego i uwalniania napięć.
Jak napięcie w ciele przekłada się na relacje z innymi?
Człowiek funkcjonuje jako całość. To, co dzieje się w naszym układzie nerwowym, bezpośrednio kształtuje sposób, w jaki wchodzimy w kontakt z ludźmi.
Gdy Twoje ciało jest stale przeciążone, margines tolerancji na bodźce staje się bardzo wąski. Szybciej interpretujesz neutralne zachowania partnera, partnerki czy współpracowników jako zagrożenie lub atak.
W relacjach z bliskimi napięcie objawia się najczęściej na dwa sposoby:
- Wycofanie i ucieczka (zamrożenie): brak sił na rozmowę, ucieczka w milczenie, dystansowanie się, trudność we wpuszczeniu drugiej osoby do swojego świata.
- Atak i nadmierna kontrola (mobilizacja): drażliwość, wybuchy złości z powodu drobiazgów, ciągła potrzeba kontrolowania otoczenia, narzucanie własnego zdania.
Trudno o autentyczną bliskość, czułość czy poczucie bezpieczeństwa, gdy ciało wysyła sygnał: „walcz albo uciekaj”.
Gdy w ciele brakuje przestrzeni na spokój, granice stają się albo zbyt sztywne (nie wpuszczam nikogo), albo rozmyte (dopasowuję się ponad siły, by uniknąć konfrontacji).
Więcej o powtarzalnych wzorcach kontaktu przeczytasz na podstronie: Relacje - obszary pomocy.
Napięcie we dwoje - kiedy kryzys dotyka związku
Często nie zdajemy sobie sprawy, że przeciążenie jednej lub obu stron przenosi się bezpośrednio na dynamikę pary.
Jedna osoba próbuje za wszelką cenę porozmawiać i natychmiast rozładować trudne napięcie, podczas gdy druga - z braku zasobów w układzie nerwowym - wycofuje się i zamyka w sobie. Powstaje błędne koło: im silniejszy nacisk, tym głębsza ucieczka.
W pracy terapeutycznej z parami przyglądamy się temu, co dzieje się na granicy kontaktu między partnerami. Nie szukamy winnych, lecz sprawdzamy, jak napięcia w ciele i schematy reakcji blokują wzajemne usłyszenie się.
Jeśli czujesz, że napięcie i ciągłe nieporozumienia oddalają Was od siebie, sprawdź ofertę pracy wspierającej partnerów: Psychoterapia par w Katowicach - jak pracujemy.
Psychoterapia Gestalt - powrót do „tu i teraz”
W nurcie Gestalt skupiamy się na doświadczeniu tu i teraz. Interesuje nas nie tylko analiza przyczyn z przeszłości, ale przede wszystkim to, jak Twoje przeciążenie objawia się w bieżącym momencie.
Podczas sesji przyglądamy się pytaniom:
- Co dzieje się w Twoim ciele, kiedy mówisz o trudnej sytuacji?
- W którym momencie oddech staje się płytki?
- Jakie emocje i potrzeby stoją za zaciskającym się gardłem czy napiętymi barkami?
- Co powstrzymuje Cię przed postawieniem granicy i powiedzeniem z odwagą „nie”?
Zwiększanie świadomości własnych sygnałów somatycznych daje przestrzeń na wybór. Zamiast reagować z nawykowego, automatycznego wzorca odcięcia lub wybuchu, zyskujesz możliwość zatrzymania się i zaopiekowania własną potrzebą.
Więcej o samym nurcie i przebiegu procesu przeczytasz na stronie Psychoterapia Gestalt.
Jakiej pomocy potrzebujesz? Wybierz ścieżkę dla siebie
Rozpoznanie własnych trudności to pierwszy krok do zmiany. Nie musisz przechodzić przez to samotnie.
Psychoterapia indywidualna Gestalt
Jeśli czujesz, że przewlekły stres, napięcie w ciele, lęki czy trudności z granicami obciążają Cię w codziennym życiu, terapia indywidualna stworzy bezpieczną przestrzeń do pracy nad powrotem do równowagi. Umów się na psychoterapię indywidualną.
Sesje regulacji układu nerwowego
Jeśli Twoje ciało stale pozostaje w stanie pobudzenia, masz trudności z wyciszeniem się i odzyskaniem spokoju, głęboka praca ze składową somatyczną, oddechem i uwalnianiem zbroi mięśniowej pomoże Ci powrócić do poczucia bezpieczeństwa. Sprawdź sesje regulacji układu nerwowego.
Psychoterapia par
Jeśli przeciążenie i ciągłe napięcie rzutują na Waszą relację, prowadząc do powtarzających się konfliktów, cichych dni i trudności w komunikacji, praca we dwoje pozwoli Wam na nowo odnaleźć bliskość i wzajemne zrozumienie. Dowiedz się więcej o psychoterapii par w Katowicach.
Iwona Kubisiak
Psychoterapeutka Gestalt
Wewnętrzny Kompas - Psychoterapia Gestalt, Katowice, ul. Staromiejska 6 (stacjonarnie i online). Napisz przez stronę Kontakt lub poznaj mnie bliżej na stronie O mnie.
